Giá cá tra giống đang là chủ đề nóng hổi trong ngành thủy sản nước ta. Sau một thời gian dài người nuôi cá tra treo ao, thị trường cá tra thịt bất ngờ khởi sắc khi xuất khẩu nửa đầu tháng 2-2025 đạt hơn 75 triệu USD, tăng 118% so với cùng kỳ năm ngoái. Lũy kế đến ngày 15-2, kim ngạch đạt hơn 208 triệu USD, tăng 5%. Tuy nhiên, niềm vui với người nuôi cá thương phẩm nhanh chóng bị dập tắt khi giá con giống vọt lên gấp đôi, khiến nhiều hộ dân hoang mang không biết có nên tái đầu tư vào ao nuôi hay không. Bài viết này sẽ phân tích kỹ nguyên nhân khiến giá cá tra giống leo thang, hệ lụy kéo theo và đưa ra một số giải pháp thiết thực cho bà con chăn nuôi.
Có thể bạn quan tâm: Giáo Án Khám Phá Thế Giới Cá: Hành Trình Học Tập Toàn Diện Cho Trẻ Mầm Non
Tại sao giá cá tra giống lại tăng vọt đến vậy?
Thiếu hụt nguồn cung là nguyên nhân chính
Có thể bạn quan tâm: Cá Bảy Màu Giá Rẻ: Hướng Dẫn Từ A-z Chọn Mua, Nuôi & Nhân Giống
Theo chia sẻ của ông Trần Văn Phương, chuyên ương cá tra giống tại huyện Châu Phú (An Giang), giá cá tra giống tăng mạnh là hệ quả trực tiếp của việc thiếu hụt nguồn cung. Trước đó, do giá cá tra thịt xuống thấp, nhiều hộ nuôi đã treo ao, dẫn đến nhu cầu con giống sụt giảm. Các cơ sở sản xuất giống cũng vì vậy mà thu hẹp quy mô hoặc tạm dừng sản xuất. Khi thị trường cá thịt bật tăng trở lại, người nuôi đổ xô vào nghề, kéo theo nhu cầu giống tăng đột biến.
Đáng chú ý, nguồn cung giống hiện nay chủ yếu phụ thuộc vào các cơ sở tư nhân. Theo TS Dương Nghĩa Quốc, Chủ tịch Hiệp hội Cá tra Việt Nam, trong nhiều năm qua, khâu giống cá tra chưa được đầu tư bài bản. Dù từng có đề án giống cá tra ba cấp, song do nguồn vốn lớn, sự phối hợp giữa các bên còn lỏng lẻo, cùng với những vướng mắc về quy hoạch vùng nuôi nên việc triển khai gặp nhiều khó khăn.
Thời tiết khắc nghiệt và dịch bệnh khiến hao hụt cao
Một yếu tố quan trọng khác khiến giá cá tra giống leo thang là tỷ lệ hao hụt trong quá trình ương nuôi rất cao. Ông Nguyễn Văn Mửng, người nuôi cá tra tại TP Hồng Ngự (Đồng Tháp), cho biết: “Thời tiết thất thường, môi trường nước không ổn định, cộng với mật độ nuôi dày khiến cá bị hao hụt nhiều. Không phải ai cũng dám mạo hiểm thả giống với giá cao như hiện nay.”
Thời tiết biến đổi thất thường ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và khả năng sống sót của cá bột và cá giống. Các yếu tố như nhiệt độ nước, độ mặn, pH, hàm lượng oxy hòa tan đều phải nằm trong ngưỡng thích hợp. Bất kỳ sự thay đổi đột ngột nào cũng có thể gây sốc cho cá, dẫn đến chết hàng loạt.
Tâm lý đám đông và đầu cơ
Khi giá cá tra thịt bắt đầu tăng, nhiều người nuôi đã nhanh chóng quay trở lại ao nuôi. Nhu cầu giống tăng vọt trong khi nguồn cung có hạn đã tạo ra hiện tượng khan hiếm giả tạo. Một số thương lái và cơ sở ương nuôi đã tận dụng cơ hội này để đẩy giá lên cao, kiếm lợi nhuận. Tâm lý đám đông càng làm cho tình trạng này trở nên nghiêm trọng hơn, khi ai cũng muốn mua được giống trước, không để chậm chân so với người khác.
Giá cá tra giống tăng ảnh hưởng ra sao đến người nuôi và thị trường?
Gia tăng chi phí sản xuất
Chi phí con giống là một trong những khoản chi lớn nhất trong tổng chi phí nuôi cá tra. Khi giá cá tra giống tăng từ mức 27.000 đồng/kg (năm 2024) lên 55.000 – 57.000 đồng/kg (đầu năm 2025), chi phí sản xuất của người nuôi tăng vọt. Theo ước tính của Chi cục Chăn nuôi, Thú y và Thủy sản tỉnh Đồng Tháp, chi phí nuôi cá tra đạt trọng lượng 1kg vào khoảng 26.000 – 27.000 đồng/kg. Với mức giá cá thịt hiện nay khoảng 31.000 – 32.000 đồng/kg, lợi nhuận thực tế dành cho người nuôi đã bị thu hẹp đáng kể.
Rủi ro về chất lượng con giống
Khi thị trường khan hiếm, việc kiểm soát chất lượng con giống trở nên khó khăn hơn bao giờ hết. Ông Mửng chia sẻ: “Có tiền cũng khó mua được cá tra giống chất lượng. Người nuôi chủ yếu phải tự đi tìm hiểu, kiểm nghiệm xem giống khỏe hay yếu mới dám mua.” Việc mua phải cá giống kém chất lượng không chỉ làm tăng nguy cơ hao hụt mà còn có thể lây lan dịch bệnh, ảnh hưởng đến cả vùng nuôi.
Tác động đến chuỗi cung ứng và xuất khẩu
Giá cá tra giống tăng mạnh có thể làm chậm lại quá trình phục hồi sản lượng nuôi của cả vùng ĐBSCL. Theo dự báo của Chi cục Thủy sản An Giang, trong sáu tháng đầu năm 2025, giá cá tra thương phẩm có thể sẽ cơ bản ổn định. Tuy nhiên, nếu người dân ồ ạt nuôi trở lại mà không có sự kiểm soát về quy mô và chất lượng giống, nguy cơ giá cá tra thịt giảm mạnh vào quý 3 và quý 4 là hoàn toàn có thể xảy ra. Điều này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến kim ngạch xuất khẩu và uy tín của cá tra Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Có thể bạn quan tâm: Thức Ăn Cho Cá Bảy Màu Con Mới Đẻ: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ A-z
Làm gì để ổn định giá cá tra giống và bảo vệ lợi ích người nuôi?
Đối với Nhà nước và các cơ quan quản lý
Xây dựng và hoàn thiện hệ thống giống cá tra quốc gia: Cần có chính sách đầu tư dài hạn, bài bản cho các trung tâm giống thủy sản nhà nước. Đồng thời, tạo điều kiện để doanh nghiệp lớn tham gia vào lĩnh vực sản xuất giống, đảm bảo chất lượng và số lượng cung ứng.
Quy hoạch vùng nuôi bài bản: Việc quy hoạch vùng nuôi phải dựa trên cơ sở khoa học, tính đến yếu tố môi trường, hạ tầng kỹ thuật và khả năng tiêu thụ. Tránh tình trạng quy hoạch treo hoặc quy hoạch dàn trải, không có tính khả thi.
Tăng cường kiểm tra, kiểm soát chất lượng giống: Cần có quy định rõ ràng về tiêu chuẩn chất lượng cá tra giống, đồng thời tăng cường thanh tra, xử phạt các cơ sở sản xuất, kinh doanh giống kém chất lượng hoặc có hành vi đầu cơ, thao túng giá.
Hỗ trợ thông tin và cảnh báo sớm: Các cơ quan chức năng cần cung cấp thông tin thị trường minh bạch, cảnh báo sớm về nguy cơ dịch bệnh, biến đổi thời tiết để người nuôi có kế hoạch sản xuất phù hợp.
Đối với doanh nghiệp và các hợp tác xã
Liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị: Doanh nghiệp nên chủ động liên kết với các hộ nuôi, hợp tác xã để hình thành chuỗi liên kết khép kín từ con giống, thức ăn, kỹ thuật nuôi đến bao tiêu sản phẩm. Việc này giúp ổn định đầu ra, giảm rủi ro cho cả doanh nghiệp và người nuôi.
Có thể bạn quan tâm: Cá Hải Tượng: Loài Cá Nước Ngọt Khổng Lồ Sinh Sản Thành Công Tại Tây Ninh
Đầu tư vào công nghệ sản xuất giống: Ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật như chọn giống, lai tạo, ương nuôi trong môi trường kiểm soát để nâng cao năng suất và chất lượng cá giống.
Xây dựng thương hiệu con giống: Các doanh nghiệp lớn cần xây dựng thương hiệu con giống uy tín, có truy xuất nguồn gốc rõ ràng để tạo niềm tin cho người nuôi.
Đối với người nuôi cá
Tăng cường học hỏi, cập nhật kiến thức: Người nuôi cần chủ động tìm hiểu các kỹ thuật ương nuôi cá giống tiên tiến, quy trình quản lý chất lượng nước, phòng trừ dịch bệnh. Tham gia các lớp tập huấn, hội thảo do địa phương hoặc doanh nghiệp tổ chức.
Chọn mua giống từ nguồn uy tín: Tuyệt đối không mua giống trôi nổi, không rõ nguồn gốc. Nên mua giống từ các cơ sở đã được cấp phép, có cam kết về chất lượng và hỗ trợ kỹ thuật sau bán hàng.
Quản lý ao nuôi bền vững: Không nên thả giống quá dày, cần tuân thủ quy trình nuôi theo hướng VietGAP hoặc GlobalGAP. Thường xuyên theo dõi các chỉ số môi trường nước để có biện pháp xử lý kịp thời.
Tính toán chi phí và rủi ro kỹ lưỡng: Trước khi quyết định tái đầu tư, người nuôi cần tính toán kỹ lưỡng chi phí con giống, thức ăn, nhân công, cùng với rủi ro về dịch bệnh và biến động giá cả. Không nên chạy theo phong trào, đầu tư ồ ạt khi chưa nắm rõ thị trường.
Kết luận
Giá cá tra giống tăng mạnh là hệ quả tất yếu của việc mất cân đối cung – cầu sau một thời gian dài người nuôi treo ao. Hiện tượng này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của người nuôi mà còn có thể làm xáo trộn chuỗi cung ứng và kim ngạch xuất khẩu của cả ngành hàng. Để giải quyết bài toán này, cần có sự vào cuộc đồng bộ từ Nhà nước, doanh nghiệp và người nuôi. Chỉ khi nào xây dựng được một hệ thống giống cá tra bài bản, chất lượng và ổn định, ngành cá tra Việt Nam mới có thể phát triển bền vững, vượt qua những biến động thị trường và khẳng định vị thế trên trường quốc tế. Bạn có thể tham khảo thêm các thông tin kiến thức tổng hợp hữu ích khác tại cabaymau.vn.